Najnowsze leki na otyłość to leki inkretynowe: semaglutyd, agonista receptora GLP-1, oraz tirzepatyd, który działa jednocześnie na receptory GIP i GLP-1. Wzmacniają w mózgu sygnały sytości i osłabiają głód, a w badaniach rejestracyjnych obniżały masę ciała średnio o 15-21%. Stosuje się je u dorosłych z BMI ≥30 albo ≥27 z chorobą towarzyszącą, zawsze razem z dietą i ruchem.
Stan na wrzesień 2026 r.: do najnowszych leków na otyłość zarejestrowanych w UE i opisanych w polskich wytycznych należą semaglutyd i tirzepatyd. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości (PTLO) z 2024 r. wymieniają pięć substancji zarejestrowanych przez Europejską Agencję Leków do tego wskazania, od najstarszej: orlistat, naltrekson z bupropionem, liraglutyd, semaglutyd i tirzepatyd. Semaglutyd EMA zarejestrowała do leczenia otyłości w styczniu 2022 r.
W grudniu 2025 r. WHO wydała pierwsze globalne wytyczne dotyczące leków z grupy GLP-1 w otyłości. Obejmują liraglutyd, semaglutyd i tirzepatyd i warunkowo zalecają je dorosłym (poza kobietami w ciąży) do długoterminowego leczenia. Warunkowo, bo wciąż brakuje danych z wielu lat, a koszty i dostępność bywają barierą.
Lista zarejestrowanych leków się zmienia, dlatego aktualny stan warto sprawdzić z lekarzem przed decyzją o leczeniu.
Naśladują hormony jelitowe, które po posiłku informują mózg, że organizm jest najedzony. GLP-1 to naturalny hormon, który działa bardzo krótko: PTLO podaje, że jego okres półtrwania wynosi około 2 minut. Semaglutyd ma zmodyfikowaną cząsteczkę, dzięki czemu utrzymuje się w organizmie mniej więcej tydzień.
Dla pacjenta oznacza to zwykle mniejszy apetyt i szybsze uczucie pełności. Mechanizmy wszystkich grup leków, także starszych, opisuje tekst jak działają leki na otyłość i czy są skuteczne.
W badaniach rejestracyjnych semaglutyd i tirzepatyd dawały większy spadek masy ciała niż starsze leki. PTLO określa je jako najsilniej działające i najskuteczniejsze z leków zarejestrowanych do leczenia otyłości, pozwalające zmniejszyć masę ciała o ponad 10-15%. Najmniej skuteczny jest orlistat.
| Substancja | Badanie | Czas obserwacji | Spadek masy ciała: lek | Spadek masy ciała: placebo |
|---|---|---|---|---|
| Naltrekson z bupropionem | COR-I | 56 tygodni | 6,1% | 1,3% |
| Liraglutyd | SCALE | 56 tygodni | 8% | 2,6% |
| Semaglutyd | STEP-3 | 68 tygodni | 16% | 5,7% |
| Tirzepatyd | SURMOUNT-1 | 72 tygodnie | 20,9% | 3,1% |
Dane pochodzą z tabeli porównawczej w zaleceniach PTLO 2024; wynik tirzepatydu dotyczy najwyższej badanej dawki. To średnie z badań klinicznych, a nie obietnica efektu. PTLO zaznacza, że indywidualna odpowiedź może od nich odbiegać, bo zależy m.in. od zaangażowania w leczenie, wieku, sprawności fizycznej i wsparcia bliskich.
Przede wszystkim siłą działania i szerszym wpływem na zdrowie metaboliczne. Starsze leki działają węziej: orlistat tylko ogranicza wchłanianie tłuszczu i nie zmienia odczuwania głodu, a naltrekson z bupropionem wpływa na ośrodki łaknienia i układ nagrody. Najnowsze leki na otyłość naśladują hormony jelitowe, więc równocześnie zmniejszają głód i poprawiają glikemię.
Nie oznacza to, że najnowsze leki na otyłość są dobre dla każdego. U części pacjentów lekarz wybierze starszy lek z powodu chorób współistniejących, tolerancji albo przeciwwskazań.
W badaniach są kolejne cząsteczki, w tym leki doustne. Przykładem jest orforglipron, doustny agonista receptora GLP-1, badany m.in. w badaniu III fazy ATTAIN-MAINTAIN nad utrzymaniem zmniejszonej masy ciała. Według rejestru ClinicalTrials.gov to badanie zostało zakończone.
Lek badany w próbach klinicznych nie jest automatycznie dostępny dla pacjentów. W Polsce można go stosować dopiero po dopuszczeniu do obrotu, dlatego o aktualny status warto zapytać lekarza. Ostrożnie z ofertami w internecie: PTLO odradza stosowanie jakichkolwiek preparatów niezarejestrowanych do leczenia otyłości, w tym środków bez recepty. Szerzej wyjaśnia to tekst o tym, czy leki na otyłość są dostępne bez recepty.
Równolegle przybywa wiedzy o lekach już dostępnych. PTLO spodziewa się poszerzenia zaleceń dla części z nich o konkretne choroby przewlekłe, a najbardziej wyczekiwane są dane o zmniejszaniu ryzyka chorób serca i naczyń. W badaniu SELECT semaglutyd zmniejszył o 20% częstość głównych zdarzeń sercowo-naczyniowych u osób po zawale, udarze lub z chorobą tętnic kończyn dolnych, bez cukrzycy.
Dorośli, u których dieta i zmiana zachowań nie przyniosły istotnego efektu i którzy spełniają kryteria z zaleceń PTLO:
Leki stosuje się razem z dietą o zmniejszonej kaloryczności i większą aktywnością. W ciąży się ich nie stosuje, a kobiety w wieku rozrodczym potrzebują w czasie leczenia skutecznej antykoncepcji. U osób z II i III stopniem otyłości PTLO preferuje leki dające największy spadek masy ciała, czyli semaglutyd lub tirzepatyd. Osobną grupą są pacjenci z cukrzycą, o czym więcej w tekście czy farmakoterapia otyłości jest skuteczna u osób z cukrzycą typu 2.
Przed decyzją lekarz zbiera wywiad i zwykle zleca podstawowe badania: glukozę na czczo, HbA1c, lipidogram, próby wątrobowe, kreatyninę z eGFR i TSH. Kiedy dokładnie lekarz proponuje leki, opisuje artykuł kiedy lekarz zaleca farmakoterapię w leczeniu otyłości, a przygotowanie do terapii omawia tekst o tym, jak przygotować się do rozpoczęcia farmakoterapii otyłości. Na taką kwalifikację możesz umówić się u obesitologa w CLiPO, w Zgierzu przy granicy Łodzi.
Najczęstsze działania niepożądane nowych leków dotyczą przewodu pokarmowego: nudności, biegunka, zaparcia, wymioty. Zwykle są łagodne lub umiarkowane, nasilają się w okresie zwiększania dawki i słabną z czasem. Rzadziej występują kamica żółciowa i ostre zapalenie trzustki. W przypadku semaglutydu komitet bezpieczeństwa EMA w 2025 r. uznał za bardzo rzadkie działanie niepożądane NAION, chorobę nerwu wzrokowego (do 1 na 10 000 osób).
Skuteczność ocenia się po 3 miesiącach leczenia dawką terapeutyczną: celem jest spadek masy ciała o co najmniej 5%. PTLO przypomina też, że po odstawieniu leku masa ciała często wraca, więc terapię planuje się długofalowo. Silny ból brzucha, uporczywe wymioty lub nagłe pogorszenie widzenia wymagają pilnego kontaktu z lekarzem, a w stanie zagrożenia życia telefonu pod 112. Pełną listę opisuje artykuł o tym, jakie skutki uboczne mogą mieć leki na otyłość.
W CLiPO farmakoterapię otyłości prowadzi lekarz, który dobiera lek do chorób współistniejących i tolerancji, a leczenie łączy z opieką dietetyka. Decyzję o wyborze leku zawsze podejmuje lekarz.
Spośród leków zarejestrowanych w UE i opisanych w zaleceniach PTLO 2024 najnowszy jest tirzepatyd, podwójny agonista receptorów GIP i GLP-1. Nieco wcześniej, w styczniu 2022 r., EMA zarejestrowała do leczenia otyłości semaglutyd. Kolejne cząsteczki, w tym leki doustne, są w badaniach klinicznych.
Semaglutyd i tirzepatyd opisane w zaleceniach PTLO 2024 do leczenia otyłości podaje się we wstrzyknięciach podskórnych. Doustne leki inkretynowe na otyłość są badane, np. orforglipron w badaniach III fazy. O ich dostępności w Polsce decyduje dopuszczenie do obrotu, więc aktualny status warto sprawdzić z lekarzem.
W badaniach rejestracyjnych średni spadek masy ciała wyniósł 16% przy semaglutydzie (68 tygodni) i 20,9% przy tirzepatydzie (72 tygodnie), wobec 3-6% w grupach placebo. To średnie, a indywidualny wynik może być mniejszy lub większy. Skuteczność ocenia się po 3 miesiącach, a minimalnym celem jest spadek o 5%.
Tak, semaglutyd i tirzepatyd stosuje się zarówno w leczeniu cukrzycy typu 2, jak i otyłości, ale w różnych produktach i wskazaniach. Semaglutyd opracowano pierwotnie do leczenia cukrzycy, a do leczenia otyłości EMA zarejestrowała go w 2022 r. O wyborze leku decyduje lekarz na podstawie masy ciała, glikemii i chorób towarzyszących.
Często tak: badania kliniczne konsekwentnie pokazują ryzyko ponownego przyrostu masy ciała po przerwaniu leczenia. WHO wskazuje, że wciąż brakuje danych o utrzymaniu efektu i odstawianiu leków GLP-1, stąd warunkowy charakter zaleceń z 2025 r. Szansę na utrzymanie wyniku zwiększają nawyki żywieniowe i ruch utrwalone w trakcie terapii.